देऊळ

देऊळ

कधीही देवाची आणि देवळाची आठवण आली की नजरेसमोर येणारं त्याचं ठिकाण डोक्यात पक्क बसलंय... त्यातला देव निवांत आणि डौलात उभा असलेला, चंदेरी रंगाने रंगवलेले त्याचे डोळे आणि नजरेला भिडणारी ती नजर ज्यातून तो नेहमी आपलाच आहे असा होणारा भास... त्याचं ते घर, खूप काही मोठ्ठ नाही, त्याला सोन्या-चांदीची किनार नाही, त्याच्या समोर भक्तांची भली मोठी रांग नाही, एकंदरीत तो खूप श्रीमंत घरात राहत नाही... त्याचं छोटंसं घर, ते आहे एका शांत जागी, बांधणाऱ्याने ते सवडीत तर बांधलं आहे पण त्याच्या आणि आसपासच्या लोकांच्या भक्तिभावाने जेवढं भांडवल जमलं तेवढ्यावरच... ते खूप जुनं असल्याचं त्याच्या बांधकामावरून दिसतंच आणि त्यावरूनही ते शेंदूर किंवा तेलाची बोटं पुसून काळपट झालेल्या भिंतींवरूनही दिसतं... देऊळवर छोटा का होईना पण कळस थाटात असलेला, त्याच्या आत झाडून पुसून स्वच्छ केलेली जागा, आतली थोडी थोडकी सामग्री, पोथी आणि कीर्तनाचं सामान एका पेटीत आपापल्या जागी नीट ठेवलेलं, भिंतींवर लावलेले आणखी देवांचे फोटो... त्याच्याभोवतीची झाडं वर्षानुवर्षे उभी असल्याने आपला जम बसवून मनसोक्त वाढलेली आणि त्यांच्या मुळांचा व्यापही खूप दूरवर पसरलेला, त्यामुळं भेगा गेलेला झाडांच्या सभोवतालचा चौथरा... त्याच्या मागे लागून असलेली शेतं आणि पुढे छोटी-मोठी घरं, ह्या देऊळात पुजारी असेलच असं काही गरजेचं नाही कारण त्याच्या सेवेचा वाटा सगळेच उचलतात... सणासुदीला होणारी थोडीअधिक गर्दी वगळली तर निर्मनुष्य आणि शांततेत डुंबलेलं ते देऊळ... 

अश्या देवळात असलेला देव नेहमीच प्रसन्न, आनंदी राहतो... अपेक्षा आणि प्रथार्थनेनं लादलेला तो नसतोच... त्याच्या मागे सततच्या मागण्या नाही किंवा पूर्ण करायला दिलेल्या नवसाच्या deadlines नाहीत... पेंडिंग कामं फारच कमी... मस्त मजेत उभं राहायचं, आसपासच्या भक्तांचं प्रेम घ्यायचं, त्यांच्या थोड्या थोडक्या मागण्या असतात त्यांना पूर्ण करायचं, त्यांचं मनोबल आणि विश्वास टिकवून ठेवायचा, त्यांचे लहानसहान गाऱ्हाणे ऐकायचे, आणि आपल्या मुलांप्रमाणे त्यांच्या पाठीशी उभं राहायचं... कधी कधी होणाऱ्या कीर्तनांनी मंत्रमुग्ध व्हायचं, दिवस त्यांच्या दैनंदिन कामांच्या हालचाली न्याहाळण्यात घालवायचा, सुगीच्या दिवसांत शेतकऱ्यांच्या आनंदाने प्रसन्न व्हायचं आणि कापणीचा पहिला हिस्सा ते जेव्हा त्याच्या समोर आणून ठेवतात तेव्हा तोंडभरून त्यांना आशीर्वाद द्यायचा...  

ह्या देवळाचा चौथरा म्हणजे गप्पांचा फड जमण्याचं हमखास ठिकाण... राजकारण, इतिहास, भूगोल, खेळ, सिनेमा सगळ्यांवर आपलं मत मांडण्याचं व्यासपीठ... सायंकाळ ह्या चर्चेत गेल्यावर दिवा लावून आणि आरती करून प्रसन्न मानाने सगळे देवाला निरोप देतात... त्याच्या अस्तित्वावर विश्वास ठेऊन झोपी गेलेल्या भक्तांची काळजी घेण्यास तो मोकळा होतो... पुन्हा एक रम्य सकाळ जगायला आणि जगवायला... हेच ते आठवणीतलं देऊळ...