दप्तर

दप्तर
शाळेत गेलेल्या प्रत्येकाकडे असणारं, अतिशय जवळचं, स्वतःचं दप्तर. रोज रात्री ते जमवून सकाळी पाठीला टांगून निघायचं, मग दिवसभर सोबतच.. छोटं-मोठं कसंही असलं तरी खास कारण तीच एक आपली असलेली वस्तू ज्याला कुणी हातही लावणार नाही.. त्यात एवढी गुपीतं असायची की त्याचं ओझं वाटण्यापेक्षा ते हवंहवंसं वाटायचं...

दप्तर खरंतर एक आवश्यक वस्तू पण आर्थिक स्थर किंवा गरजांची गणितं जमवून खरेदी केल्या जाणाऱ्या वस्तूंपैकी एक... आधी एका मळकट आणि जाड कापडाचं दप्तर असायचं, त्याला एक मोठा आणि दोन छोटे कप्पे, उघडझाप करायला दोन मोठ्या बट​​न आणि पाठीवर टांगायला दोन पट्टे एवढंच. त्याच्यावर सुद्धा समाधानी कारण बऱ्याच विद्यार्थ्यांकडे थोड्या अधिक फरकाने एकाच प्रकारचं दप्तर असायचं, किंवा नसायचं. त्यात खूप लवकर बदल होऊन रंगीबेरंगी कापडांची विविध आकाराची दप्तरं आलीत. "ति"चं दप्तर मात्र कधीच बदललं नाही.

तिचं दप्तर म्हणजे जागेचा पुरेपूर उपयोग करून व्यवस्थित जमवलेला एक संसार म्हणावं तसंच.. मला नेहमीच या दप्तरांच कौतुक वाटायचं.. सगळ्या वह्या पुस्तक आणि पेन्सिल-पेनचा डब्बा व्यवस्थित एका कापडाच्या किंवा प्लास्टिक च्या पिशवीत ठेवलेला. ते दोन भागात विभागलेलं, एका भागात वह्या आणि दुस-या भागात पुस्तकं, मधल्या फटीत पेन्सिल चा बारका डबा आणि वह्या-पुस्तकांच्या फटीत काही कागद किंवा लहानसहान वस्तू... त्या पिशवीचं कापड काळपट झालेलं, कडा ताणलेल्या, त्याची शिवण स्पष्ट दिसायला लागलेली.. पिशवी प्लास्टीक ची असेल तर त्यावरचं रंग रूप नष्ट होऊन मूळ पांढरा किंवा काळा रंग दिसायला लागलेला.. हातात पकडण्याची पिशवीची जागा ताणून तुटण्याची वेळ येण्याआधीच ती त्याची ठेवण बदलून पर्स सारखं ऐटीत पकडायची.. रंग व प्लास्टीक किती काळ टीकून राहणार ह्याच्या तपासणीतून आणि निरीक्षणातून जी expiry date ठरलेली आहे त्यापेक्षा कितीतरी दिवस जास्त वापर करू शकते ती तिच्या ह्या दप्तराचा... आपलं दप्तर कितीही जुनं झालं तरीही ते बदलताना जुन्याची हाव सुटायची नाही, परत परत आठवायचं ते.. मग तिलाही ते हवंहवंस वाटत असणार का? की नवी जास्त चांगली पिशवी मिळाल्याच्या आनंदात जुनं पटकन विसरत असेल ती?

ती सगळंच जपून वापरायची त्यामुळेच दप्तरातील वस्तूदेखील जपलेल्या.. घरातील चुलीवरचा ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌धूर वस्तूंनाही काळसर बनवत असला तरीही त्या काळपट पुस्तकांच्या आत स्वच्छ पानावर तिची सुरेख अक्षरं दिसायची.. सारखं सोलून अगदीच छोटी झालेली दोन्ही बाजूला टोक असलेली पेन्सिल आणि तेवढाच छोटासा रबर, खूप वापरला गेलेला पेन आणि पट्टी एवढ्यावर तिचं काम भागायचं.. त्यात कुणी जर वाढदिवसानिमित्त पेन्सिल आणि रबर भेट दिले तर तिच्यासाठी आकाश ठेंगणे होणार... तोच आनंद नव्या पुस्तकात, चित्रकलेच्या रंगात, शाळेतून मिळालेल्या नव्या कपड्यात, सगळ्यांत...

खूप थोड्या प्रमाणात मिळणाऱ्या सुखाचा खूप मोठ्ठा आनंद साजरा करणाऱ्या ती चं कौतुक तर वाटायचं पण त्याहीपेक्षा तिच्या डोळ्यांतील उत्सुकता आणि चेहर्यावरील हावभाव बघतांना छान वाटायचं.. खरंतर तीला मिळेल त्या गोष्टीत समाधान मानायची सवयच होती किंबहुना तिने ती सवय लावून घेतलेली होती..
आजही "ती" जिथे कुठे असेल तिथे समाधानीच आयुष्य जगत असेल...